Skóli án aðgreiningar byggir á þeirri hugmynd að allir nemendur læri saman óháð getu, þörfum eða bakgrunni. Þetta er falleg hugsjón en raunin er hins vegar sú að framkvæmdin hefur brugðist. Nú er tímabært að stíga á bremsuna, endurmeta stöðuna og horfa raunsætt á það sem virkar, og það sem virkar ekki.

Undanfarnar vikur hef ég átt fjölmörg samtöl við kennara, stjórnendur og annað fagfólk innan menntageirans. Niðurstaðan er samhljóða, kerfið er undir miklu álagi og við þurfum að gera mun betur.

Fagfólk lýsir auknu álagi þar sem þeir eiga að sinna sífellt fjölbreyttari hópi nemenda í stórum bekkjum, oft án nægilegs stuðnings eða fjármagns. Þeir sinna ekki eingöngu kennslu heldur einnig stuðningi, fjölbreyttum hegðunarvanda, ólíkum greiningum nemenda og jafnvel túlkun fyrir þau börn sem tala ekki íslensku. Þetta fyrirkomulag er komið í þrot og við þurfum að bregðast við, annars missum við enn fleira frábært fagfólk úr kennarastéttinni.

Markmið menntakerfisins er skýrt, að tryggja öllum jöfn tækifæri til náms, virða ólíkar þarfir og skapa skólasamfélag þar sem hver og einn fær að njóta sín. En það næst ekki með einni lausn fyrir alla.

Nemendur sem þurfa sérstakan stuðning fá hann oft of seint eða í ófullnægjandi mæli, sem leiðir til þess að dýrmætur námstími fer til spillis. Sumir nemendur upplifa skort á viðeigandi aðlögun að sínum þörfum, sem getur haft mikil áhrif á þátttöku þeirra, námsframvindu og hegðun. Á sama tíma fá afburðarnemendur ekki nægilega krefjandi verkefni eða tækifæri til að þróa hæfileika sína til fulls.
Núverandi staða þjónar því hvorki þeim sem þurfa aukinn stuðning né þeim sem þurfa og vilja meiri áskoranir.

Það þarf einnig að huga að nemendum af erlendum uppruna. Það er ekki sjálfgefið að það þjóni þeirra hagsmunum að fara beint inn í íslenskt bekkjarkerfi án undirbúnings. Þar þarf markvissari nálgun og úrræði til að mæta þeirra þörfum svo þau komi betur undirbúin inn í okkar skólasamfélag.

Foreldrar barna með sérþarfir, til að mynda einhverfra barna og ADHD, kalla eftir skýrari og tafarlausum úrræðum frá ríkistjórninni. Engin svör hafa borist frá ráðuneytinu þrátt fyrir beiðnir frá báðum samtökunum. Margir þessara nemenda þurfa aðra nálgun en hefðbundin bekkjarkennsla getur boðið upp á. Það er ekki mismunun að viðurkenna það, það er ábyrgð.

Lausnin er ekki að gefast upp, það er alltaf hægt að gera betur. Við þurfum minni bekkjareiningar, fleiri sérdeildir, aukin stuðning við kennara og markvissari úrræði innan skólanna.

Sérdeildir og smærri einingar eru ekki afturför heldur nauðsynleg viðbót til að allir nemendur fái þá kennslu sem þeim hentar.

Við í Miðflokknum í Kópavogi viljum bregðast við ákalli samfélagsins. Við viljum fjölga sérdeildum, styrkja stoðkerfið og skapa aðstæður þar sem bæði nemendur og kennarar geta náð betri árangri. Raunverulegar þarfir barna og kennara verða að vega þyngra en hugmyndafræði. Nú þarf aðgerðir, ekki fleiri orð.

Nína Berglind Sigurgeirsdóttir, leikskólastjóri og skipar 2. sæti á lista Miðflokksins í Kópavogi í komandi sveitarstjórnarkosningum.

Greinin birtist í Kópavogspóstinum 15. maí, 2026.