Viðreisn hefur þá tekist að tosa út úr þinginu sitt eina erindi í íslenskum stjórnmálum. Alþingi samþykkti að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við ESB. 

Samfylkingin hefur með skipulögðum hætti reynt að slíta tengslin við eyðimerkurgöngu vinstri ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur til Brussel á árunum 2009 til 2013. Ákafamönnum um ESB-aðild verið skipt út fyrir fólk sem segist hafa áhuga á innanlandsmálum frá öðrum sjónarhóli en Berlaymont. Nýr formaður lofaði því fyrir síðustu kosningar að málefni ESB yrðu ekki á dagskrá ef hún tæki við stjórn landsins. Hún teldi að umsókn um aðild að ESB krefðist víðtækrar samstöðu þjóðarinnar en ekki bara einfalds meirihluta hennar eða stuðnings einungis eins eða tveggja stjórnmálaflokka. Ég er ekki í vafa um það að þessi skynsamlegi málflutningur hennar og viðsnúningur Samfylkingarinnar í ESB-málum eigi þátt í því aukna fylgi sem flokkurinn uppskar frá bæði vinstri og hægri í síðustu kosningum. 

Viðreisn setti það hins vegar sem skilyrði fyrir ríkisstjórnarsamstarfi að aðild að ESB yrði þokað áfram. Og af því að ekki er stuðningur við ESB-aðild á Alþingi og ríkisstjórnarflokkarnir hafa það ekki allir á stefnuskrá sinni að ganga í ESB þá er þetta vandræðamál ríkisstjórnarinnar sent úr húsi með þeim orðum að „þjóðin eigi að ráða“. Innihaldslaus frasi og lýðskrum í besta falli en blasir um leið við að eru hrein ósannindi. Ætlast utanríkisráðherra til þess að Alþingi svíki sannfæringu sína og fari að vinna að aðild Íslands að ESB vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um óljósa vegferð Viðreisnar? Utanríkisráðherra svaraði þessu reyndar árið 2012 eftir þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem 67-83% þátttakenda kusu með alls kyns hugmyndum um nýja stjórnarskrá. Utanríkiráðherra, þá almennur þingmaður, benti þá réttilega á að þjóðaratkvæðagreiðslan hróflaði ekki við þeirri staðreynd að það er Alþingi sem ber ábyrgð á stjórnskipan landsins og breytingum á henni. 

Enginn veit um hvað kosið verður i ágúst. Eins og Alþingi afgreiddi málið er þjóðinni ætlað að veita stjórnvöldum opna heimild til þess að ræða hagsmuni Íslands. Ríkisstjórnin hefur ekki upplýst okkur um hverjir hagsmunirnir eru. Engin samningsmarkmið sem hönd á festir hafa verið lögð fram. Ekki einu sinni lágmarkskrafa um full og varanleg yfirráð Íslendinga yfir auðlindum lands og sjávar. Það er næsta öruggt að samningamenn Íslands líti ekki þessa hagsmuni Íslands allir sömu augum, einkum þegar kemur að samanburði við það sem Íslandi á að „bjóðast“ með aðild að ESB. Aðildarsinnar á Alþingi telja sitthvað í þeim efnum umsemjanlegt. 

Með samþykkt Alþingis 28. maí sl. var ríkisstjórnin einfaldlega að henda óhreina tauinu í þjóðina. Þjóðin á að nota sumarleyfið í þvottinn.

Sigríður Á. Andersen, þingflokksformaður Miðflokksins.

Pistillinn birtist í Morgunblaðinu 30. maí, 2026.