Erla Jóhannsdóttir skrifar

Sem frambjóðandi í 3. sæti fyrir Miðflokkinn get ég ekki setið hjá þegar sett er fram stefna sem gengur þvert gegn þeirri ábyrgð og festu sem við teljum nauðsynlega í rekstri sveitarfélagsins. Tillaga Framsóknar og óháðra um að efna til kosninga um slit sameinaðs sveitarfélags eigi síðar en árið 2029 er ekki bara óljós heldur er hún beinlínis hættuleg fyrir samfélagið okkar.

Við búum í bæjarfélagi þar sem daglegt líf fólks byggir á stöðugleika, trausti og skýrum ákvörðunum. Í Suðurnesjabæ hafa íbúar lagt sitt af mörkum við að sameina báða byggðarkjarna síðustu 8 ár. Það er ekki sjálfgefið að slík sameining gangi upp. Hún krefst vinnu, vilja og ábyrgðar. Þess vegna er það alvarlegt þegar sett er fram stefna sem gerir ráð fyrir að halda opnum möguleika á að rífa þetta allt í sundur innan fárra ára, án þess að útskýra hvernig það eigi að fara fram eða hver beri ábyrgð á afleiðingunum.

Ef sveitarfélag er rekið með það fyrir augum að það kunni að hætta að vera til árið 2029, þá hefur það áhrif strax í dag. Það er einfaldlega ekki hægt að taka stórar ákvarðanir um uppbyggingu, fjárfestingar og þjónustu þegar framtíðin er sett í uppnám. Slík stefna skapar óvissu meðal starfsfólks, tortryggni meðal íbúa og gerir allar ákvarðanir umdeildar. Í stað þess að horfa fram á veginn og byggja upp verður umræðan óhjákvæmilega lituð af því hver fær hvað ef til slita kemur.

Það er sérstaklega áhyggjuefni að engin skýr svör liggja fyrir um eitt mikilvægasta atriðið: skuldir sveitarfélagsins. Samkvæmt Sveitarstjórnarlögum nr. 138/2011 er ekki til einföld eða sjálfgefin leið til að skipta skuldum við slit. Það þýðir að ef til þess kemur þarf að semja um allt frá grunni. Á að skipta skuldum jafnt, líkt og í einhvers konar skilnaði, eða á að taka mið af því hvar fjárfestingar hafa farið fram? Ef verulegar framkvæmdir hafa átt sér stað í einum byggðakjarna en ekki öðrum blasir við að jöfn skipting væri ósanngjörn. En ef það á að fara í flóknari skiptingu opnast nýtt svið ágreinings sem getur staðið árum saman. Og gætu sveitarfélögin aðskilin staðið undir þeim skuldum sem nú þegar hefur verið stofnað til? Hér hefur t.d. nýlega verið lokið við að byggja leikskóla í Sandgerði sem kostaði rúmlega milljarð og er jafnframt ein stærsta einstaka fjárfesting Suðurnesjabæjar hingað til. 

Rekstur Suðurnesjabæjar stendur í dag á stöðugum en þó viðkvæmum grunni. Sveitarfélagið stendur undir rekstri sínum og hefur getu til að halda uppi þjónustu og sinna nauðsynlegum verkefnum, en svigrúmið er ekki mikið. Styrkurinn liggur að verulegu leyti í stærðinni og sameiginlegum tekjustofnum hins sameinaða sveitarfélags.

Ef þessari heild yrði skipt upp er ljóst að tekjugrunnurinn myndi veikjast á sama tíma og skuldbindingar yrðu áfram til staðar. Það vekur upp alvarlegar spurningar um hvort hvor eining fyrir sig hefði burði til að standa undir sambærilegri þjónustu og í dag. Afleiðingarnar gætu orðið aukinn þrýstingur á niðurskurð, hærri gjöld fyrir íbúa eða aukna aðkomu ríkisins. Það sem þessi staða sýnir er að núverandi rekstur byggir á ákveðnu jafnvægi. Að rjúfa það jafnvægi án ítarlegrar og trúverðugrar greiningar er ekki aðeins áhættusamt heldur óábyrgt.

En vandinn stoppar ekki þar. Ef vitað er að mögulegt uppgjör er framundan skapast hætta á því að ákvarðanir á næstu árum taki mið af því, fremur en heildarhagsmunum sveitarfélagsins. Þrýstingur getur myndast á að hraða framkvæmdum á einum stað til að „ná sínu“ áður en slitið verður. Slíkt er bein uppskrift að óábyrgri fjármálastjórn og aukinni skuldsetningu sem íbúar munu að lokum bera.

Lagalega séð er ferlið langt frá því að vera einfalt. Slit á sameinuðu sveitarfélagi er ekki staðlað ferli heldur flókin breyting á sveitarfélagamörkum sem krefst samþykkis íbúa, aðkomu ríkisins og umfangsmikilla samninga um skiptingu eigna og skulda. Þetta er ferli sem getur orðið bæði tímafrekt og átakasamt, og engin trygging er fyrir því að niðurstaða náist án verulegra deilna.

Það sem blasir því við er að þessi stefna snýst ekki bara um mögulega kosningu árið 2029. Hún hefur áhrif á hvert einasta ár fram að þeim tíma. Hún býr til aðstæður þar sem samfélagið skiptist í fylkingar, þar sem tortryggni vex og þar sem sameiginleg sýn víkur fyrir umræðu um uppgjör. Þetta er ekki sú leið sem við í Miðflokknum viljum fara. Við teljum að hlutverk okkar sé að styrkja samfélagið, byggja upp traust og taka ábyrgar ákvarðanir sem standast til lengri tíma, ekki að kasta framtíð þess í óvissu!

Íbúar eiga skilið skýra sýn, ekki opna spurningu um hvort sveitarfélagið verði til eftir nokkur ár. Þeir eiga skilið stöðugleika, ekki sundrungu. Og þeir eiga skilið að þeir sem sækjast eftir umboði til að stjórna hafi raunhæfa og útfærða áætlun, ekki stefnu sem skilur eftir fleiri spurningar en svör.

Setjum X við M því sameinuð erum við sterkari! 

Tvær rætur – eitt samfélag

Erla Jóhannsdóttir er grunnskólakennari og er í 3. sæti á lista Miðflokksins í Suðurnesjabæ