ETS: sjálfsskaðakerfi ESB
Viðskiptaráð gaf út afbragðsgóða skýrslu í liðinni viku sem ber heitið; Atlantshafsálagið: Ísland innan ETS-kerfisins. Í henni er dregin fram raunsönn mynd af þeim fjarlægðarskatti sem mun leggja þungar byrðar á fyrirtæki og heimili landsins á komandi árum verði ekki brugðist við.
Það eru nokkrar leiðir til að bregðast við að mati Viðskiptaráðs og eru þær útlistaðar í skýrslunni.
Regluverkið er mjög mótdrægt Íslenskum hagsmunum og raunar fráleitt að stjórnvöldum fyrri tíma hafi dottið til hugar að taka þátt í þessu.
Hringdi það engum bjöllum að þarna væri á ferðinni regluverk sem hefði það að markmiði að fá fyrirtæki til að flytja vörur sínar í meira mæli með járnbrautalestum og að fólk notaði ívið þægilegri járnbrautalestar til að fara ferða sinna, í stað þess að fljúga?
Það blasti við að fyrri ríkisstjórn hafði látið plata sig, eða það sem verra er, ákveðið að plata sjálfa sig, eða það sem enn verra er, ákveðið að plata almenning, til að kaupa sér tímabundið skjól.
Þegar þáverandi forsætisráðherra og Ursula von der Leyen fengu sér kaffibolla í Ráðherrabústaðnum í maí 2023 og mættu svo skælbrosandi fyrri framan myndavélarnar og sögðu „Ísland fá undanþágu“ var teningunum kastað.
Ísland fékk sömu „undaþágu“ og aðrar þjóðir sem eftir því óskuðu gagnvart flugsköttunum, það er að full innleiðing yrði ekki fyrr en 1.janúar 2027, sem nú er handan við hornið.
Ekki var beðið um neinar undanþágur gagnvart skipaflutningum enda þótti þáverandi vinstri stjórn augljóst að Íslendingar yrðu að vera þjóð á meðal þjóða og standa sína plikt í þessum efnum. Járnbrautarlestarnar munið þið. Það óskiljanlega var að inn í regluverkið voru beinlínis skrifaðar undanþáguheimildir sem áttu við Ísland, en nei, við áttum að vera þjóð á meðal þjóða.
Þingmenn Miðflokksins reyndu hvað þeir gátu til að vara við þessu og áhrifum málsins, en enginn má við margnum.
En nú liggur þessi góða skýrsla Viðskiptaráðs fyrir. Þar eru dregnar fram staðreyndir þess efnis að kerfið, eins og það mætir okkur nú þegar, hvað siglingar varðar og mun mæta íslenskum heimilum og fyrirtækjum (og auðvitað sérstaklega Icelandair) um næstu áramót, hvað flugsamgöngur varðar, er stórhættulegt íslenskum hagsmunum.
Það dregur úr samkeppnishæfni þjóðarinnar. Mun liggja eins og mara á flugi og siglingum til og frá landinu. Gera báða kostina dýrari og draga úr framboði. Ippon gætu áhugamenn um minni hagsæld sagt, en þeir hafa leynst furðu víða undanfarið.
Við eigum að hætti þessu rugli. Engin þjóð stendur sig betur en Ísland hvað nýtingu endurnýjanlegrar orku varðar. Það að innleiða regluverk sem ekki bara ýtir undir, heldur tryggir efnahagslegan sjálfsskaða er ámælisvert. Hættum því.
Bergþór Ólason, alþingismaður.
Pistillinn birtist í Morgunblaðinu 11. febrúar, 2026
