Ég man varla eftir því að ríkisstjórn hafi byrjað stórpólitískt mál, sem aðlögunarviðræður að ESB sannarlega eru, með jafn höktandi og klaufalegum hætti og nú blasir við okkur, undir forystu valkyrjanna.
Þetta er sérstaklega áhugavert í því ljósi að ríkisstjórnin hverfist um spuna. Pólitíska loftfimleika og umbúðir.
Dagsetningin fær fólk til að klóra sér í kollinum, þið vitið, þetta með umræðuna og upplýsingarnar. Svo er spurningin sem lagt er upp með auðvitað meingölluð og ekki í neinu samræmi við það sem raunverulega er undir.
Við þetta bætist svo furðuáhersla ríkisstjórnarinnar á að „haldið skuli áfram þar sem frá var horfið“ – rétt eins og þau hafi öll verið á tunglinu árum saman og misst af því þegar aðlögunarsamtöl sigldu í strand undir forystu Össurar Skarphéðinssonar á sínum tíma og var svo slitið í framhaldinu.
ESB-vegferðin, sem átti að vera yfirveguð og vel hönnuð atburðarrás, hefst í staðinn með greiðslu pólitísks lausnargjalds – greiðslu fyrir 10 atkvæði í þingsal.
Samfylking og Viðreisn hafa sem sagt keypt sér ráðstöfunarrétt yfir tíu atkvæðum Flokks fólksins í ESB málinu.
Verðið? Röð þingmála sem bera með sér áru pólitískra viðskipta.
Fyrst var það lögfesting samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, sem sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu segja kosta 14-18 milljarða á ári, en Flokkur fólksins segir ókeypis.
Þarna má sömuleiðis finna loforð Flokks fólksins um 48 daga strandveiðar.
Grásleppan var tekin úr aflamarkskerfinu, með þeim áhrifum sem það kann að hafa.
Og svo kom stóri pakkadíllinn: tenging bóta við launavísitölu og róttækar breytingar á svokölluðum 5,3% potti í fiskveiðistjórnunarkerfinu, þar sem heilsársstörfum er fórnað fyrir örfáa viðbótardaga á strandveiðum – og það kallað félagslegt réttlæti.
Það er erfitt að skamma Flokk fólksins fyrir þetta allt. Þau vita ekki betur. En ábyrgðin liggur hjá þeim sem eiga að vita betur – Samfylkingu og Viðreisn.
Á meðan þetta er í gangi bendir einn fremsti sérfræðingur heims um EES-samninginn, Carl Baudenbacher, á að grundvöllurinn sem ríkisstjórnin byggir á sé rangur. Ísland sé ekki í „viðræðum“ við ESB – enda var umsóknin dregin til baka árið 2015. Að tala um framhald viðræðna sé því ekki aðeins villandi, heldur beinlínis rangt.
Allt ber þetta að sama brunni. Vegferðin hefst brösuglega og allt eins líklegt að harkaleg magalending bíði valkyrjanna þegar haustar.
Nú ef ekki, þá á forsætisráðherra vafalaust skilið að tíð hennar í forsætisráðuneytinu markist af máli sem hún vildi ekki ræða fyrir kosningar og auðvitað tragikómískt að hún verji þeim takmarkaða tíma sem hún á eftir í forsætisráðuneytinu til að sinna því.
Bergþór Ólason, alþingismaður.
Pistillinn birtist í Morgunblaðinu 1. apríl, 2026
